' Yılbaşı ve Noel bağlamında Ayazata ve Nartugan' hakkında bir kaç söz..
Yıl sonunun gelmesi hasebi ile Türk toplumunu ve dolayısıyla Türk toplumuna ait kültürel motifleri, Noel veyılbaşı odaklı
yancısı durumuna getirmeçabası bütün hızı ile devam etmekte.
Bu bağlamda özelliklesosyal ağlarda spekülatifyorumlaryapılarak, bazı kesimlerlerce Nartugan ve Ayazata motifleri
etrafında Türk toplumunu yılbaşı kutlamalarıyla özdeşleştirilmeyeçalışıldığı görülmektedir. Özellikle Sümerolog Muazzez
İlmiye Çığ ve Sovyet tarihçisi Murat Adji'nin açıklamaları veyazıları kullanılarak zorlama verilerle kadim Türk medeniyetine
ait kültürel unsurlar ile Avrupa(Hıristiyan) kültürve medeniyeti arasında ünsiyet kurulmaya çalışılmaktadır.
Nardugan,çeşitli kaynaklarda görüldüğü üzereİdil-Ural yöresindeki Türk toplumlarının farklı tarihlerdeveşekillerde
kutladığı bir bayram,
özellikle Kuzey Kafkasya’daki Nart destanlarında yer alan bir figürdür. Nartugan, baharın gelişini
müjdeleyen, doğanın uyanışı ileilişkilendirilen bir bayram. Bu bayramın kutlama vefestivallerle olan ilişkisi, baharın gelişi
ve doğanın yenilenmesi üzerine odaklı olup, bizim birinci cemre dediğimizzamana denk gelir. Nartugan, kışın sonunu ve
doğanın yeniden canlanmasını simgeler. Nartugan'ı Noel ile özleşleştirmeçabası içerinde olanlar şunu unutmamalı ki Türk
toplumu içerisinde bu bayramı Noel tarihi olan 25 Aralıkta kutlayan İdil-Ural bölgesinin Hristiyan Tatarları Kreşinler,
Mişer Tatarları,Çuvaşlarve Ortodoks Türklerlerdir.
Şu da muhakkak ki
Nartugan da başat amil doğanın döngüsü, mevsimsel değişimlerveinsanın doğayla olan ilişkisi iken,
yılbaşıve Noel kutlamalarında ki belirleyici unsur takvimsel döngü vezaman dilimidir.
19.yüzyılın ürünü olan veson dönemdeinternet sayesinde popülerleşen Ayaz Ata figürüne gelirsek; Türk Mitolojisi Atlası’nda
Ayaz Ata kurgusuna şöyle değinilmiş: Aynen aktarıyorum.
"Yakut Türklerinin Ortodoks Ruslar iletemasetmeleri ve Slav mitolojisinin buz dedesi ‘Ded Moroz’ karakterini kış tengrisiyle
içiçe geçirerek yeni bir kimlik altında yeniden yaratmalarının sonucunda ortaya çıkmıştır. Bu iki melez motife üçüncü unsur
olarak Aziz Nikolaseklenmiş, böylece Sibirya’da 300 yıl süren Rus kolonizasyonu sırasında Kış Tengri adım adım korkutucu
vasıflarınıyitirerek Noel Baba gibiçocuklara yardım eden neşeli bir ihtiyara dönüşmüştür. Buna karşın tanrısallığı veyaratım
gücünü simgeleyen boynuzlarıve bilgeihtiyar arketipinin simgesi olan uzun sakallarını korumuştur. Tüm bu dönüşümün en
enteresan tarafı kış tanrısı Kazav’ın kardeşiyaztansırı Ayaz Han’ın adın alarak olumlu niteliklere bürünmesidir. Böylece
olumsuz bir tipleme olan Kazav unutulmuş, buna karşın kış mevsimi yazın olumlu özelliklerini almıştır. Ayaz Ata Sovyet
döneminde Ruslar’ın Ded Moroz’una karşılık olarak uydurulmuş bir şeydir. Bolşevikler ilk önce Noel kutlamalarını kaldırdı.
Daha sonra yeniyıl, dini motiflerden arındırılarak 1930’larda Stalin kültüyle bağlı olarak tekrarcanlandırıldı.
Yorumlar
Yorum Gönder